Thực trạng thị trường tiền mã hóa của 3 quốc gia Đông Dương đang như thế nào?

Trong khi khối ba nước Đông Dương thường có nhiều nét tương đồng về địa lý và lịch sử, thì câu chuyện về quản lý tài sản số lại đang vẽ nên ba gam màu hoàn toàn khác biệt. Bước sang năm 2026, cách tiếp cận đối với các sàn giao dịch tiền mã hóa tại Lào, Campuchia và Việt Nam đã định hình nên những đặc trưng riêng, phản ánh chiến lược kinh tế và tầm nhìn công nghệ của từng quốc gia.

Lào và bước đi táo bạo với sàn giao dịch hợp pháp

Không chọn cách cấm đoán hay thả nổi, Lào đã trở thành quốc gia có hành lang pháp lý cởi mở bậc nhất khu vực đối với việc vận hành sàn giao dịch nội địa. Chính phủ nước này nhận định tài sản số là một nguồn thu tiềm năng cho ngân sách quốc gia, đặc biệt khi họ có thể tận dụng nguồn năng lượng thủy điện dồi dào để thu hút các hoạt động khai thác.

Thay vì để người dân giao dịch trôi nổi trên các nền tảng nước ngoài không được kiểm soát, Ngân hàng Trung ương Lào (BOL) đã cấp phép thí điểm chính thức cho các doanh nghiệp trong nước. Nổi bật trong số đó là sự ra đời của các sàn giao dịch như LDX và Bitqik. Đây là những đơn vị được hoạt động hoàn toàn hợp pháp dưới sự giám sát của nhà nước, cho phép người dân mua bán tiền mã hóa một cách minh bạch. Mô hình này giúp Lào vừa quản lý được dòng tiền, vừa thu được thuế trực tiếp từ hoạt động giao dịch số, một điều mà nhiều quốc gia láng giềng vẫn đang loay hoay tìm giải pháp.

Campuchia chọn lối đi riêng với Blockchain nhà nước

Khác với sự cởi mở dành cho các sàn giao dịch tư nhân như Lào, Campuchia lại chọn cách tiếp cận tập trung quyền lực vào hệ thống tài chính quốc gia. Nước này kiểm soát rất chặt chẽ các loại tiền ảo có tính biến động cao như Bitcoin, nhưng lại là một trong những quốc gia đi đầu thế giới về việc ứng dụng công nghệ chuỗi khối (Blockchain) vào hệ thống thanh toán nhà nước.

Minh chứng rõ nét nhất là hệ thống Bakong do Ngân hàng Quốc gia Campuchia phát triển. Dù không phải là một sàn giao dịch tiền ảo theo nghĩa thông thường, Bakong sử dụng công nghệ cốt lõi của tiền mã hóa để giúp người dân giao dịch tiền pháp định nhanh chóng và rẻ hơn.

Gần đây, cơ quan quản lý tại Campuchia cũng bắt đầu nới lỏng chính sách khi cho phép các ngân hàng thương mại cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản số được bảo chứng an toàn, hay còn gọi là Stablecoin. Điều này cho thấy Campuchia ưu tiên sự ổn định và ứng dụng thực tiễn của công nghệ hơn là khuyến khích các hoạt động đầu cơ mạo hiểm trên các sàn giao dịch tự do.

Việt Nam sở hữu thị trường sôi động nhưng chưa có quy định

Việt Nam hiện là một nghịch lý thú vị trong bức tranh toàn cảnh khu vực. Dù chưa có bất kỳ sàn giao dịch nội địa nào được cấp phép hoạt động chính thức như Lào, Việt Nam lại sở hữu khối lượng giao dịch cá nhân và mức độ chấp nhận tiền mã hóa thuộc nhóm dẫn đầu thế giới.

Người dùng trong nước hiện nay chủ yếu thực hiện giao dịch thông qua các sàn quốc tế lớn hoặc thị trường trao đổi ngang hàng. Do chưa có khung pháp lý hoàn chỉnh dành riêng cho sàn giao dịch, hoạt động này vẫn nằm trong vùng xám, nơi nhà đầu tư phải tự chịu trách nhiệm về rủi ro tài sản của mình mà không có sự bảo vệ trực tiếp từ luật pháp nội địa.

Mặc dù các cơ quan chức năng đang trong quá trình xây dựng và hoàn thiện khung khổ pháp lý để chống rửa tiền và thu thuế, nhưng ở thời điểm hiện tại, Việt Nam vẫn là một thị trường bán lẻ khổng lồ đang chờ đợi những quy định rõ ràng hơn để chuyển mình từ tự phát sang chuyên nghiệp.

Nhìn chung, nếu Lào là ví dụ điển hình cho việc hợp pháp hóa để quản lý, Campuchia đại diện cho sự thận trọng có chọn lọc, thì Việt Nam lại là minh chứng cho sức sống mạnh mẽ của thị trường ngay cả khi chưa có hành lang pháp lý chính thức.

Bảng tóm tắt so sánh:

Có thể nói nếu bạn muốn tìm một môi trường pháp lý rõ ràng nơi sàn giao dịch được nhà nước "đóng dấu" bảo đảm, đó là Lào. Nếu bạn quan tâm đến ứng dụng Blockchain cấp quốc gia và sự tham gia của ngân hàng vào Stablecoin, đó là Campuchia. Còn nếu nói về độ sôi động, tính thanh khoản và cộng đồng đầu tư đông đảo nhất, đó vẫn là Việt Nam.

Định hướng phát triển thị trường tiền mã hóa của cả 3 quốc gia Đông Dương có gì khác và giống nhau?

Khi nhìn vào bản đồ tài chính số của khu vực Đông Dương, người ta dễ dàng nhận thấy một bức tranh đa diện. Dù cùng chia sẻ biên giới và có những nét tương đồng về văn hóa, nhưng Việt Nam, Lào và Campuchia lại đang kiến tạo những định hướng phát triển thị trường tiền mã hóa với các mục tiêu chiến lược hoàn toàn khác nhau. Sự so sánh dưới đây sẽ làm rõ những điểm gặp gỡ trong tư duy quản lý và những lối đi riêng biệt mà mỗi quốc gia đang theo đuổi.

Điểm tương đồng: Kiên quyết bảo vệ chủ quyền tiền tệ

Mặc dù có những chính sách cởi mở khác nhau, cả ba quốc gia Đông Dương đều gặp nhau ở một "lằn ranh đỏ" bất khả xâm phạm: không chấp nhận tiền mã hóa thay thế tiền pháp định.

Cả Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Ngân hàng Quốc gia Campuchia và Ngân hàng Trung ương Lào đều giữ vững lập trường rằng Bitcoin hay các loại tiền số tư nhân không phải là phương tiện thanh toán hợp pháp. Tại cả ba nước, việc niêm yết giá hàng hóa hay thanh toán dịch vụ hàng ngày bằng tiền ảo đều bị cấm. Định hướng chung của khối Đông Dương là tách bạch rõ ràng giữa "tài sản đầu tư" và "tiền tệ". Họ đều xem sự biến động giá của tiền mã hóa là mối đe dọa đối với sự ổn định của nền kinh tế vĩ mô và an ninh tiền tệ quốc gia.

Ngoài ra, một điểm chung mang tính chiến lược khác là sự tập trung cao độ vào vấn đề chống rửa tiền và ngăn chặn tài trợ khủng bố. Cả ba nước đều đang chịu áp lực từ các tổ chức tài chính quốc tế trong việc kiểm soát dòng tiền ẩn danh, buộc họ phải xây dựng các cơ chế giám sát chặt chẽ hơn đối với các giao dịch số, bất kể thái độ của họ đối với thị trường này là khuyến khích hay hạn chế.

Sự khác biệt trong định hướng chiến lược

Nếu như điểm tương đồng nằm ở khâu phòng thủ, thì sự khác biệt lại thể hiện rõ nét ở mặt trận tấn công và khai thác giá trị kinh tế.

Lào định hướng kinh tế hóa tài nguyên năng lượng

Lào là quốc gia có tư duy thực dụng nhất trong khối khi xem tiền mã hóa là một ngành công nghiệp mang lại doanh thu. Định hướng của Viêng Chăn không phải là phát triển công nghệ lõi, mà là tận dụng nguồn thủy điện dư thừa để trở thành "công xưởng" đào tiền ảo của khu vực. Chính phủ Lào cấp phép cho các sàn giao dịch và hoạt động khai thác không phải để phổ cập công nghệ, mà để thu thuế và ngoại tệ nhằm bù đắp cho những khó khăn kinh tế. Đối với Lào, crypto là một mặt hàng xuất khẩu dịch vụ.

Campuchia định hướng quốc hữu hóa hạ tầng công nghệ

Khác với Lào, Campuchia không mặn mà với việc trở thành nơi đầu cơ hay khai thác. Định hướng của Phnom Penh là làm chủ công nghệ để hiện đại hóa hệ thống tài chính quốc gia. Thông qua dự án Bakong, Campuchia muốn khẳng định chủ quyền số, giảm sự phụ thuộc vào đồng USD trong giao dịch nội địa.

Nước này cởi mở với công nghệ Blockchain nhưng lại muốn đặt nó dưới sự kiểm soát tuyệt đối của nhà nước. Campuchia sẵn sàng mở cửa cho các ngân hàng thử nghiệm tài sản số, nhưng đó phải là những tài sản an toàn, có bảo chứng, phục vụ cho mục tiêu thanh toán hiện đại chứ không phải đầu cơ lướt sóng.

Việt Nam định hướng quản lý dòng tiền và chống thất thu thuế

Việt Nam đang ở vị thế khác biệt hoàn toàn do quy mô thị trường bán lẻ quá lớn. Định hướng của Việt Nam trong giai đoạn tới không thiên về việc biến đất nước thành trung tâm đào coin như Lào, cũng chưa vội vã quốc hữu hóa một đồng tiền số như Campuchia. Thay vào đó, trọng tâm của Việt Nam là xây dựng hành lang pháp lý để định danh tài sản ảo.

Mục tiêu cốt lõi là đưa thị trường tự phát vào khuôn khổ, đảm bảo thu được thuế từ các giao dịch cá nhân và ngăn chặn tình trạng chảy máu ngoại tệ trái phép. Việt Nam đang chuyển mình từ thái độ quan sát sang quản lý rủi ro, chấp nhận sự tồn tại của tài sản số như một thực tế khách quan cần được điều tiết bởi luật pháp.

Tổng kết góc nhìn về tương lai của crypto khu vực Đông Dương

Bức tranh tài chính số tại Đông Dương không chỉ đơn thuần là sự so sánh về chính sách, mà còn là sự phản chiếu tư duy quản trị quốc gia trong kỷ nguyên số. Ba nước Việt Nam, Lào và Campuchia, dù cùng chung dòng chảy địa lý, đã và đang kiến tạo nên một "phòng thí nghiệm" chính sách đa dạng bậc nhất khu vực.

Sự khác biệt này không cho thấy sự rời rạc, mà trái lại, nó minh chứng cho việc mỗi quốc gia đều đang tìm kiếm một công thức riêng để tối ưu hóa nguồn lực nội tại: Lào tận dụng tài nguyên năng lượng, Campuchia tận dụng công nghệ để khẳng định chủ quyền, và Việt Nam đang từng bước chuyển hóa sức mạnh của một thị trường dân sự khổng lồ.

Hành trình phía trước của khối Đông Dương sẽ không phải là cuộc đua xem ai cởi mở hơn, mà là câu chuyện về sự cân bằng. Đó là bài toán làm sao để vừa mở cửa đón nhận làn sóng đổi mới sáng tạo, vừa giữ vững được bức tường thành an ninh tiền tệ quốc gia. Những bước đi thí điểm của Lào, sự quyết liệt trong công nghệ nhà nước của Campuchia, hay sự thận trọng mang tính chiến lược của Việt Nam đều là những mảnh ghép cần thiết để hoàn thiện bức tranh chung.

Trong thập kỷ tới, sự thành công sẽ không dành cho quốc gia đi nhanh nhất, mà sẽ thuộc về quốc gia xây dựng được hành lang pháp lý vững chắc nhất để biến tiền mã hóa từ một công cụ đầu cơ rủi ro thành động lực phát triển kinh tế bền vững.