Các quốc gia Đông Nam Á xử lý nhà đầu tư giao dịch P2P trái phép như thế nào?

Sự phát triển nhanh của thị trường tiền mã hóa khiến giao dịch P2P và OTC ngoài các sàn được cấp phép trở thành một hiện tượng phổ biến tại Đông Nam Á. Tuy nhiên, thay vì được xem như hoạt động “tự do thỏa thuận”, hình thức giao dịch này đang ngày càng bị các cơ quan quản lý xếp vào nhóm rủi ro cao về rửa tiền, trốn thuế và gian lận tài chính. Thực tế cho thấy, các quốc gia trong khu vực đang có những cách tiếp cận khác nhau, nhưng cùng chung một xu hướng khi siết chặt quản lý và không còn dung túng cho giao dịch P2P trái phép.

Tại Thái Lan, khung pháp lý về tài sản số được đánh giá là một trong những khắt khe nhất khu vực. Quốc gia này yêu cầu mọi hoạt động liên quan đến giao dịch tiền điện tử, bao gồm cả P2P và OTC, đều phải nằm trong phạm vi của các đơn vị được Ủy ban Chứng khoán Thái Lan cấp phép. Trong những năm gần đây, tổ chức này không chỉ dừng lại ở việc cảnh báo mà đã trực tiếp chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra hình sự đối với các cá nhân bị cáo buộc môi giới giao dịch tiền mã hóa ngoài sàn. 

Đầu năm 2026, một nhóm cá nhân quảng bá và tổ chức giao dịch Worldcoin ngoài hệ thống sàn được cấp phép đã bị cáo buộc “kinh doanh tài sản số trái phép”và phải đối mặt với án tù. Trước đó, nhà chức trách Thái Lan cũng từng yêu cầu chặn truy cập hàng loạt nền tảng giao dịch nước ngoài như Bybit hay OKX vì cung cấp dịch vụ, trong đó có P2P, cho người dùng trong nước mà không có giấy phép. Cách làm này cho thấy Thái Lan coi việc tổ chức và môi giới giao dịch P2P trái phép là hành vi nghiêm trọng, có thể xử lý ở mức hình sự.

Singapore lại tiếp cận theo hướng khác, nhưng mức độ nghiêm khắc không hề thấp. Quốc gia này không cấm giao dịch tiền mã hóa, song yêu cầu mọi dịch vụ liên quan phải tuân thủ Đạo luật Dịch vụ Thanh toán và được Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) cấp phép. Với giao dịch P2P, nếu chỉ là thỏa thuận cá nhân nhỏ lẻ, nhà chức trách hiếm khi công khai xử phạt. 

Tuy nhiên, khi hoạt động P2P mang tính dịch vụ, môi giới hoặc được tổ chức có hệ thống, MAS sẵn sàng buộc ngừng hoạt động, rút giấy phép hoặc áp dụng các biện pháp chế tài nặng về tuân thủ AML/KYC. Thay vì xử phạt ồn ào từng nhà đầu tư, Singapore chọn cách “đóng cửa từ gốc”, khiến các dịch vụ P2P không phép khó tồn tại lâu dài tại quốc gia này.

Đọc thêm: Coinbase chính thức mở rộng dịch vụ kinh doanh sang Singapore

Tại Philippines, chính sách quản lý tiền mã hóa tập trung mạnh vào việc bảo vệ nhà đầu tư và kiểm soát rủi ro tài chính. Ủy ban Chứng khoán Philippines đã nhiều lần ra quyết định chặn truy cập hoặc hạn chế hoạt động của các nền tảng giao dịch nước ngoài không có giấy phép. 

Đối với giao dịch P2P, nhà đầu tư cá nhân thường không bị xử lý riêng lẻ nếu chỉ mua bán đơn thuần. Tuy nhiên, khi giao dịch này liên quan đến lừa đảo, huy động vốn trái phép hoặc rửa tiền, các cá nhân tham gia có thể bị truy tố theo luật chứng khoán và luật phòng chống rửa tiền. Trên thực tế, Philippines coi P2P trái phép là một phần của rủi ro tài chính tổng thể, chứ không tách biệt thành một hành vi độc lập.

Indonesia lại lựa chọn con đường quản lý thông qua thương mại và thuế. Quốc gia này coi tiền mã hóa là hàng hóa, chịu sự giám sát của cơ quan quản lý thương mại BAPPEBTI, và cấm sử dụng crypto làm phương tiện thanh toán. 

Giao dịch P2P không bị nêu đích danh trong nhiều văn bản xử phạt, nhưng nhà chức trách áp dụng các biện pháp gián tiếp để hạn chế hình thức này. Đáng chú ý, Indonesia đánh thuế giao dịch tiền mã hóa ngoài sàn nội địa ở mức cao hơn so với giao dịch trên các sàn được cấp phép trong nước. Điều này khiến P2P và OTC ngoài hệ thống trở nên kém hấp dẫn về mặt chi phí, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để xử phạt nếu phát hiện vi phạm quy định về thuế hoặc đăng ký kinh doanh.

Ở Việt Nam, giao dịch P2P tiền mã hóa trong thời gian dài nằm trong vùng xám pháp lý. Đến nay, chưa ghi nhận trường hợp công khai nào bị xử phạt riêng chỉ vì nhà đầu tư cá nhân giao dịch P2P. Tuy nhiên, bối cảnh đang thay đổi nhanh chóng. Các dự thảo nghị định và chương trình thí điểm thị trường tài sản số cho thấy cơ quan quản lý đã xác định rõ quan điểm khi giao dịch tiền mã hóa ngoài sàn được cấp phép sẽ bị xử phạt dựa theo mức độ vi phạm. Điều này đồng nghĩa với việc giao dịch P2P trong tương lai sẽ không còn là “vùng an toàn” nếu đi kèm các yếu tố vi phạm khác.

Nhìn chung, dù mỗi quốc gia Đông Nam Á có cách tiếp cận riêng, điểm chung dễ nhận thấy là các cơ quan quản lý không còn xem giao dịch P2P ngoài sàn chỉ là thỏa thuận dân sự giữa các cá nhân. Thay vào đó, các quốc gia này tập trung đánh mạnh vào các đầu mối tổ chức, môi giới và nền tảng không phép, đồng thời sẵn sàng áp dụng luật hình sự khi P2P trở thành công cụ né kiểm soát tài chính.

Đọc thêm: Các quốc gia ở Đông Nam Á xử phạt thế nào đối với nhà đầu tư tiền điện tử vi phạm?

Trong bối cảnh nhiều quốc gia siết chặt giao dịch P2P trái phép, một bộ phận nhà đầu tư trong khu vực chuyển sang sử dụng các nền tảng giao dịch tập trung có quy trình KYC và tuân thủ rõ ràng như Binance, Bybit hay BingX, nhằm giảm thiểu rủi ro pháp lý so với việc giao dịch ngoài hệ thống được cấp phép.