Các học giả từ một trong những trường Đại học hàng đầu của Trung Quốc kêu gọi Chính phủ sớm triển khai các biện pháp mạnh mẽ hơn nhằm ngăn nền kinh tế rơi vào vòng xoáy suy giảm theo kiểu Nhật Bản, trong bối cảnh áp lực giảm phát kéo dài.
Theo các chuyên gia, Bắc Kinh cần áp dụng một mục tiêu lạm phát mang tính ràng buộc và đặt việc khôi phục đà tăng giá lên hàng đầu. Họ viện dẫn “những thập kỷ mất mát” của Nhật Bản như một bài học cảnh báo về việc giảm phát có thể ăn sâu và trở nên khó đảo ngược nếu không được kiểm soát kịp thời.
“Trải nghiệm của Nhật Bản cho thấy, một khi các hộ gia đình hình thành kỳ vọng rằng giá cả sẽ không tăng trong trung và dài hạn, thì việc phá vỡ tâm lý đó gần như là bất khả thi”, bà He Xiaobei, giáo sư tại National School of Development thuộc Peking University, nhận định.
Bà cho biết Nhật Bản chỉ mới thoát khỏi giảm phát trong thời gian gần đây, nhưng chủ yếu nhờ các cú sốc bên ngoài như đại dịch và xung đột Nga-Ukraine, chứ không phải do sự thay đổi trong kỳ vọng của công chúng.
Những phát biểu này được đưa ra cùng thời điểm trường công bố báo cáo kinh tế quý về Trung Quốc ngày 28/12/2025, trong đó kêu gọi Chính phủ coi việc khôi phục lạm phát là mục tiêu trung tâm của chính sách tiền tệ.
Giá cả tại Trung Quốc nhìn chung đã gần như đi ngang trong nhiều năm. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng dưới 1% trong suốt 33 tháng liên tiếp, trong khi giá xuất xưởng của nhà máy rơi vào trạng thái suy giảm kéo dài hơn ba năm.
Theo báo cáo của Peking University, chỉ số điều chỉnh GDP của Trung Quốc - thước đo theo dõi biến động giá của toàn bộ hàng hóa và dịch vụ - đã giảm liên tiếp trong 10 quý, chuỗi suy giảm dài nhất kể từ khi dữ liệu bắt đầu được công bố vào thập niên 1990.
Giá giảm có thể kích hoạt một vòng luẩn quẩn khi tiền lương bị kéo xuống, khiến các hộ gia đình càng ngần ngại chi tiêu, từ đó làm gia tăng thêm áp lực giảm phát, bà He phân tích. Thời gian giá thấp kéo dài càng lâu, nền kinh tế càng khó thoát khỏi vòng xoáy đi xuống.
Nếu Trung Quốc muốn đảm bảo tăng trưởng ổn định trong khuôn khổ Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, giai đoạn 2026–2030, thì phục hồi giá cả cần được đặt lên hàng đầu trong chính sách kinh tế, bà nhấn mạnh.
“Điều đó sẽ không tự xảy ra mà phải được thúc đẩy bằng chính sách”.
Tại Hội nghị Công tác Kinh tế Trung ương - cuộc họp định hướng chính sách của các lãnh đạo cấp cao Trung Quốc diễn ra vào đầu tháng 12 - giới lãnh đạo nước này cho rằng “sự phục hồi hợp lý của giá cả” là “một yếu tố quan trọng trong chính sách tiền tệ”.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu của trường Đại học cho rằng như vậy vẫn chưa đủ và mục tiêu này cần được nâng lên thành ưu tiên hàng đầu.
Báo cáo cũng nhấn mạnh rằng lãi suất chính sách ngắn hạn của Trung Quốc vẫn còn dư địa để cắt giảm, đồng thời cho rằng chính sách tiền tệ cần được “giải phóng” khỏi nhiệm vụ ổn định hệ thống tài chính để tập trung vào ổn định giá cả.
Trong nhiều năm, các nhà hoạch định chính sách đã thận trọng với việc nới lỏng tiền tệ vì lo ngại rủi ro tài chính, đặc biệt là việc thu hẹp biên lợi nhuận lãi ròng của các ngân hàng. Tuy nhiên, theo báo cáo, ổn định tài chính nên được bảo đảm thông qua giám sát an toàn vĩ mô, thay vì đánh đổi bằng việc làm suy giảm tính độc lập của chính sách tiền tệ.
Đánh giá về định hướng điều hành năm 2025, bà He cho rằng chính sách tiền tệ của Trung Quốc tương đối thận trọng, đồng thời mô tả mức cắt giảm 0,1 điểm phần trăm đối với các lãi suất chủ chốt trong năm ngoái là “chủ yếu mang tính biểu tượng”.
