Tại phiên thảo luận mới đây về dự án Luật Quản lý thuế (sửa đổi) và Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu tối đa ý kiến đại biểu, trong đó tập trung nghiên cứu để xây dựng ngưỡng thuế hợp lý, phản ánh đúng thực tế cho hộ kinh doanh và đảm bảo công bằng với người làm công ăn lương.
Theo dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất ngưỡng doanh thu chịu thuế áp dụng cho cá nhân, hộ kinh doanh từ 200 triệu đồng/năm trở lên, dự kiến áp dụng từ 1/1/2026.
Nêu quan điểm tại Talk show về dự thảo chính sách thuế mới phát sóng trên VTC News, Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa bày tỏ nhiều băn khoăn về mức ngưỡng này. Ông nhấn mạnh, 200 triệu đồng/năm tương đương 16 – 17 triệu đồng/tháng, mức thu nhập mà nhiều tiểu thương nhỏ lẻ vẫn phải duy trì để trang trải chi phí hoạt động.
Nếu vượt mức này, các hộ kinh doanh sẽ phải kê khai thuế theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu với thuế suất phân theo ngành nghề; nhóm có doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm sẽ áp dụng phương pháp khấu trừ VAT, với mức thuế thu nhập cá nhân khoảng 17% trên tổng lợi nhuận.
“Với cái phân tầng và thuế suất này, những hộ kinh doanh có thu nhập bình quân từ 200 triệu trở lên là phải kê khai. Theo tôi, điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh của người dân”, ông Hòa nhận định.
Ông dẫn chứng, một tiểu thương bán hủ tiếu, phở chỉ cần bán khoảng 20 tô/ngày với giá 50.000 đồng/tô đã gần đủ 18 triệu đồng/tháng, nhưng sau khi trừ chi phí lương nhân công, khấu hao, tiền thuê mặt bằng… lợi nhuận thực tế rất thấp.
“Nếu áp dụng thuế khoán từ 1 – 5% trên doanh thu, hầu hết các hộ này sẽ không còn lợi nhuận và chỉ còn cách đóng cửa, dẫn tới thất thu thuế cho Nhà nước và ảnh hưởng đến đời sống người dân”, ông cho hay.
Trước thực tế này, ông Hòa đề xuất cần điều chỉnh ngưỡng thuế và cơ chế áp thuế cho phù hợp. Theo ông, hộ kinh doanh có doanh thu từ 200 triệu đến dưới 500 triệu đồng/năm nên áp dụng thuế khoán cố định, với mức nộp hàng tháng từ 100.000–300.000 đồng, để vừa đảm bảo nghĩa vụ với Nhà nước, vừa tạo điều kiện kinh doanh.
Hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đến dưới 1 tỷ đồng thì áp dụng kê khai thuế trực tiếp, tùy theo ngành nghề và loại mặt hàng.
“Cần tạo điều kiện thuận lợi để các hộ kinh doanh có thể nộp thuế một cách tự nguyện, thay vì áp mức cứng nhắc khiến họ phải đóng cửa. Người dân phải thấy được lợi ích khi kê khai, và đó mới là cách tạo sự đồng thuận lâu dài,” ông Hòa nhấn mạnh.
Một vấn đề khác được ông Hòa nêu rõ là sự khác biệt trong cơ chế kê khai thuế giữa hộ kinh doanh nhỏ và doanh nghiệp. Theo ông, doanh nghiệp được khấu trừ chi phí, được chuyển lỗ và có thể không phải nộp thuế khi thua lỗ. Trong khi đó, hộ kinh doanh nhỏ lẻ, đặc biệt là bán lẻ thực phẩm, nhu yếu phẩm, gần như không có cơ hội khấu trừ, làm tăng gánh nặng thuế.
Ông đánh giá: “Cách tính này không hợp lý, không đồng đều giữa các nhóm đối tượng, tạo áp lực lớn cho hộ kinh doanh nhỏ lẻ.”
Về thời điểm áp dụng, ông Hòa cho rằng 1/1/2026 là quá sớm, đặc biệt với các hộ kinh doanh chưa quen với kê khai thuế điện tử.
Ông nhấn mạnh cần thời gian hướng dẫn, tập huấn cầm tay chỉ việc: Cần có thời gian tập huấn, hướng dẫn cụ thể, cầm tay chỉ việc để người dân làm quen. Cán bộ thuế nên trực tiếp đến cơ sở kinh doanh hoặc tận gia đình để hướng dẫn, đặc biệt với những hộ lớn tuổi, tiếp thu chậm.
"Nếu không có sự hỗ trợ sát sao, việc triển khai sẽ gây sốc tâm lý, thậm chí dẫn đến tình trạng tiểu thương tạm ngừng hoạt động hoặc đóng cửa", ông Hòa nhận định.
