Trong một động thái chưa từng có tiền lệ, chính phủ Albania đã chính thức bổ nhiệm một thực thể trí tuệ nhân tạo (AI) vào nội các, thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng quốc tế. "Bộ trưởng" đặc biệt này, mang tên Diella, sẽ đảm nhận một nhiệm vụ gai góc và quan trọng bậc nhất của quốc gia: giám sát toàn bộ hoạt động mua sắm công và quy trình đấu thầu.
Sự kiện này được Thủ tướng Edi Rama công bố vào ngày 11 tháng 9 năm 2025, trong quá trình thành lập nội các mới. Theo ông Rama, Diella là thành viên chính phủ đầu tiên không tồn tại về mặt vật lý mà được tạo ra hoàn toàn bằng công nghệ. Mục tiêu của việc bổ nhiệm này là nhằm giải quyết triệt để vấn nạn tham nhũng, một trong những thách thức lớn nhất mà Albania đối mặt trong nhiều thập kỷ và cũng là một rào cản chính trên con đường gia nhập Liên minh châu Âu (EU) của quốc gia này.
Albania has become the first country in the world to have an AI minister — not a minister for AI, but a virtual minister made of pixels and code and powered by artificial intelligence.https://t.co/RxSeBbF8aJ
— POLITICOEurope (@POLITICOEurope) September 11, 2025
Thủ tướng Rama nhấn mạnh rằng với sự tham gia của AI, quy trình đấu thầu các dự án công sẽ trở nên minh bạch và "không có 100% tham nhũng". Ông kỳ vọng Diella, với khả năng phân tích dữ liệu khách quan và không bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài như hối lộ hay thiên vị, sẽ đảm bảo mọi quỹ công được sử dụng một cách hiệu quả và rõ ràng.
Trước khi được "thăng chức" lên vị trí cấp bộ trưởng, Diella đã được ra mắt công chúng vào đầu năm 2025 với vai trò là một trợ lý ảo trên cổng dịch vụ công trực tuyến "e-Albania". Với hình ảnh một người phụ nữ trong trang phục truyền thống, Diella đã hỗ trợ người dân và doanh nghiệp trong các thủ tục hành chính, cấp giấy tờ điện tử và giảm thiểu các quy trình γραφειοκρατίας phức tạp.
Chân dung Bộ trưởng AI có tên là Diella, đây là trường hợp đầu tiên trên thế giới một quốc gia bổ nhiệm một nhân vật AI vào cơ quan chính phủ.
Tuy nhiên, quyết định táo bạo này cũng vấp phải không ít hoài nghi. Nhiều chuyên gia và người dân bày tỏ lo ngại về cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình. Các câu hỏi về việc ai sẽ chịu trách nhiệm nếu AI mắc lỗi, hay làm thế nào để ngăn chặn khả năng hệ thống bị thao túng vẫn chưa được giải đáp rõ ràng. Mặc dù vậy, động thái của Albania đã mở ra một cuộc thảo luận toàn cầu về vai trò và tiềm năng của trí tuệ nhân tạo trong quản trị nhà nước trong tương lai.
