Trong nhiều thập kỷ, các băng đảng ma túy Mexico đã xây dựng những đế chế tội phạm dựa trên bạo lực, kiểm soát lãnh thổ và các tuyến buôn lậu xuyên biên giới. Nhưng phía sau các cuộc thanh trừng đẫm máu và những chuyến hàng ma túy trị giá hàng triệu USD là một cấu trúc tài chính phức tạp, không ngừng thay đổi để thích nghi với áp lực truy quét của nhà chức trách. Khi hệ thống ngân hàng toàn cầu ngày càng siết chặt quy định chống rửa tiền, tiền điện tử. đặc biệt là USDT hay Bitcoin đã trở thành một công cụ mới giúp các tổ chức tội phạm luân chuyển dòng tiền và tìm cách né tránh giám sát truyền thống.
Một trong những tổ chức tiêu biểu cho xu hướng này là Jalisco New Generation Cartel (JNGC), băng đảng từng do Nemesio Oseguera Cervantes, hay còn gọi là El Mencho. JNGC nổi lên trong hơn một thập kỷ qua như một thế lực tội phạm hàng đầu tại Mexico, cạnh tranh trực diện với các cartel lâu đời khác và mở rộng ảnh hưởng ra quốc tế. Sau khi El Mencho bị tiêu diệt trong một chiến dịch quân sự, sự chú ý của dư luận không chỉ dừng lại ở khoảng trống quyền lực mà còn hướng vào hệ thống tài chính giúp tổ chức này vận hành.
Theo các cơ quan điều tra Mỹ, hoạt động buôn bán fentanyl và nhiều loại ma túy tổng hợp khác mang về cho các cartel nguồn lợi nhuận khổng lồ. Trước đây, tiền mặt được vận chuyển qua biên giới bằng xe tải, giấu trong hàng hóa hoặc thông qua các “con la tiền”, vốn là những cá nhân được thuê để chuyển tiền. Song phương thức này tiềm ẩn rủi ro lớn khi các cơ quan chức năng tăng cường kiểm soát biên giới và giám sát giao dịch ngân hàng.
Trong bối cảnh đó, USDT – một stablecoin neo giá theo đồng USD nổi lên như lựa chọn phù hợp. Không giống các đồng tiền mã hóa có biến động mạnh như Bitcoin, USDT giữ giá trị tương đối ổn định, giúp các tổ chức tội phạm hạn chế rủi ro thị trường. Tiền mặt thu được từ việc phân phối ma túy tại các thành phố lớn của Mỹ được gom lại thông qua mạng lưới trung gian, sau đó chuyển đổi thành USDT thông qua tài khoản trên sàn giao dịch hoặc các nền tảng giao dịch ngang hàng.
Khi đã ở dạng token, dòng tiền có thể được chuyển đi chỉ trong vài phút, vượt qua biên giới mà không cần đến hệ thống ngân hàng truyền thống. Các giao dịch được chia nhỏ, luân chuyển qua nhiều ví điện tử nhằm làm phức tạp quá trình truy vết. Cuối cùng, số tiền này có thể được sử dụng để thanh toán cho các nhà cung cấp tiền chất hóa học ở nước ngoài, đặc biệt là tại châu Á, phục vụ sản xuất fentanyl, loại ma túy tổng hợp đang gây khủng hoảng tại Mỹ.
Một số báo cáo điều tra từng ghi nhận hàng chục triệu USD giá trị tiền mã hóa có liên quan đến mạng lưới của JNGC và các nhóm rửa tiền liên kết. Dù con số này chỉ chiếm một phần trong tổng doanh thu khổng lồ của các cartel, nó cho thấy xu hướng rõ ràng khi tiền điện tử đang được tích hợp vào cấu trúc tài chính tội phạm như một lớp công cụ bổ sung.
Tuy nhiên, việc sử dụng USDT không đồng nghĩa với “vùng xám” hoàn toàn vô hình. Trái với quan niệm phổ biến rằng tiền mã hóa là ẩn danh tuyệt đối, mọi giao dịch trên blockchain đều để lại dấu vết công khai và vĩnh viễn. Chính đặc điểm này cho phép các công ty phân tích blockchain và cơ quan thực thi pháp luật lần theo dòng tiền, xác định mối liên hệ giữa các ví và phong tỏa tài khoản trên sàn giao dịch khi phát hiện dấu hiệu vi phạm. Nhiều cuộc điều tra đã mở rộng từ những giao dịch nhỏ ban đầu để bóc tách cả mạng lưới rửa tiền phức tạp phía sau.
Giới chuyên gia nhấn mạnh rằng tiền điện tử không phải yếu tố tạo ra sức mạnh của các băng đảng Mexico. Nền tảng tài chính của họ vẫn dựa chủ yếu vào tiền mặt, doanh nghiệp bình phong và các phương thức rửa tiền truyền thống. Song trong bối cảnh toàn cầu hóa và số hóa, USDT và các tài sản số khác đã trở thành một công cụ linh hoạt, giúp rút ngắn thời gian thanh toán, giảm chi phí vận chuyển và phần nào né tránh sự giám sát tức thời của hệ thống ngân hàng.
Câu chuyện về vai trò của USDT trong hoạt động của các băng đảng Mexico vì thế phản ánh một thực tế rộng lớn hơn, tội phạm có tổ chức luôn thích nghi nhanh với công nghệ mới. Cuộc chiến chống ma túy không chỉ diễn ra trên đường phố hay tại các chiến dịch quân sự, mà còn trên không gian số. Nơi mỗi địa chỉ ví, mỗi giao dịch token có thể trở thành mắt xích trong mạng lưới tài chính ngầm xuyên quốc gia.
