Singer là người sáng lập Elliott Management, một trong những quỹ đầu cơ chủ động lớn và có ảnh hưởng nhất thế giới. Elliott từng buộc tập đoàn khai khoáng hàng đầu BHP Billiton tái cấu trúc, đối đầu với Warren Buffett để tranh giành công ty phân phối điện lớn nhất Texas, gây sức ép khiến hàng loạt CEO tại Mỹ và châu Âu phải rời ghế, thậm chí kích hoạt những chuỗi sự kiện lan sang chính trường như vụ bê bối dẫn đến luận tội cựu Tổng thống Hàn Quốc Park Geun hye.
Gần đây, Elliott tiếp tục thu hút sự chú ý khi đầu tư vào Southwest Airlines và công khai yêu cầu cải tổ sâu rộng, bao gồm việc thay thế CEO Bob Jordan. Với Singer, danh tiếng ương ngạnh không phải điều cần tránh. Ông coi đó là công cụ.
“Tôi muốn các doanh nghiệp hiểu rằng chúng tôi rất nghiêm túc, và đủ năng lực để buộc mọi việc diễn ra theo đúng kế hoạch”, Singer từng nói trong một cuộc phỏng vấn.
Theo dữ liệu của FactSet, Elliott đã tiến hành 252 chiến dịch đầu tư chủ động tại 225 doanh nghiệp khác nhau. Con số này cho thấy quy mô ảnh hưởng hiếm có của một quỹ đầu cơ, cũng như dấu ấn cá nhân rất rõ của Singer trong từng thương vụ.
Năm 2017, một tờ báo từng gọi Paul Singer là “nhà đầu tư đáng sợ nhất thế giới”. Nhận định này không chỉ nhắm vào chiến lược đầu tư quyết liệt của ông, mà còn phản ánh thực tế rằng Singer là một trong số rất ít nhà đầu tư có khả năng buộc các tập đoàn đa quốc gia và cả những quốc gia có chủ quyền phải thay đổi theo ý mình.
Xuất thân và nền tảng tư duy
Paul Elliott Singer sinh năm 1944, lớn lên tại bang New Jersey trong một gia đình trung lưu có cha là dược sĩ, mẹ là nội trợ.
Ông tốt nghiệp Đại học Rochester năm 1966 với chuyên ngành tâm lý học, một lựa chọn tưởng như không liên quan đến tài chính nhưng về sau lại trở thành lợi thế chiến lược. Năm 1969, Singer tiếp tục lấy bằng luật tại Trường Luật Harvard, nơi ông được đào tạo bài bản về hệ thống pháp lý Mỹ và quốc tế. Đây là nền tảng hiếm thấy trong giới đầu tư, kết hợp giữa hiểu biết hành vi con người và khả năng khai thác tối đa hệ thống pháp lý.
Sau một thời gian ngắn làm luật sư doanh nghiệp, Singer sớm nhận ra ông không phù hợp với vai trò cố vấn thụ động. Năm 1977, ông thành lập Elliott Management với số vốn ban đầu 1,3 triệu USD. Ngay từ đầu, Singer đã không theo đuổi con đường đầu tư truyền thống là mua cổ phiếu và chờ thị trường định giá lại. Ông muốn can thiệp trực tiếp, buộc doanh nghiệp thay đổi để tạo ra giá trị.
Trong thập niên 1980, Elliott bắt đầu xây dựng tên tuổi với chiến lược đầu tư vào tài sản xấu, tức là mua nợ của các doanh nghiệp hoặc tổ chức đang gặp khủng hoảng với giá rất thấp. Đây là chiến lược đòi hỏi sự kiên nhẫn, nguồn vốn lớn và đặc biệt là khả năng sử dụng luật pháp như một đòn bẩy.
Singer không ngần ngại kiện tụng, kéo dài các vụ tranh chấp trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ, miễn là kết quả cuối cùng mang lại lợi nhuận vượt trội.
Theo thời gian, Elliott Management trở thành một trong những quỹ đầu tư chủ động có hồ sơ hoạt động dày đặc nhất thế giới, với 252 chiến dịch tại 225 doanh nghiệp khác nhau theo dữ liệu của FactSet.
Đến nay, Elliott quản lý khối tài sản gần 70 tỷ USD và có ảnh hưởng sâu rộng tới nhiều lĩnh vực, từ công nghiệp nặng, năng lượng, công nghệ cho tới hàng không và tài chính.
Ván cược Argentina và danh xưng “luật sư của Phố Wall”
Thương vụ định hình danh tiếng toàn cầu của Paul Singer chính là cuộc đối đầu kéo dài 15 năm với Argentina. Elliott mua trái phiếu Argentina có mệnh giá khoảng 600 triệu USD với chi phí hơn 100 triệu USD, thời điểm quốc gia Nam Mỹ này đang trên bờ vực khủng hoảng.
Năm 2001, Argentina tuyên bố vỡ nợ, nền kinh tế rơi vào hỗn loạn, 5 Tổng thống lần lượt lên nắm quyền rồi rời nhiệm sở chỉ trong vài tháng. Đến năm 2003, chính phủ mới yêu cầu các chủ nợ chấp nhận tái cơ cấu với mức cắt giảm mạnh.
Khoảng 92% trái chủ chấp nhận thỏa hiệp. Elliott thì không. Singer tin rằng khi số chủ nợ rút lui đủ nhiều, Argentina sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc trả đủ tiền cho những người kiên định nhất. Trong suốt nhiều năm, Elliott theo đuổi Argentina trên mọi mặt trận pháp lý, từ Mỹ, châu Âu đến châu Phi.
Công ty thậm chí tìm cách tịch thu tài sản của Argentina ở nước ngoài, bao gồm dự trữ ngân hàng trung ương, tài sản của quỹ hưu trí và một hợp đồng phóng tên lửa tại California. Đỉnh điểm là năm 2012, Elliott tìm cách giữ một tàu hải quân Argentina dài hơn 100m khi con tàu này cập cảng nước ngoài, khiến vụ việc trở thành tâm điểm chú ý toàn cầu.
Cuối cùng, Argentina đồng ý trả cho Elliott 2,4 tỷ USD. Tỷ suất lợi nhuận ước tính đạt 1.270%. Đối với giới tài chính, đây không chỉ là một thương vụ thành công, mà còn là thông điệp Singer gửi tới thị trường rất rõ ràng: ông sẵn sàng chờ đợi, và ông gần như luôn thắng.
Áp lực tâm lý và “đòn đánh phòng họp”
Kiến thức tâm lý học giúp Singer và Elliott đặc biệt hiệu quả trong các chiến dịch gây sức ép lên ban lãnh đạo doanh nghiệp. Chiến thuật quen thuộc của Elliott là công bố các lá thư dài, chi tiết, chỉ trích gay gắt năng lực và chiến lược của CEO. Theo New Yorker, sau những lá thư này, không ít CEO buộc phải từ chức hoặc đồng ý bán công ty.
Năm 2012, Elliott đầu tư vào Compuware, một công ty phần mềm tại Detroit. Một cựu thành viên hội đồng quản trị kể rằng Elliott đã tập hợp các tài liệu nhạy cảm về ban lãnh đạo. Khi Jess Cohn, đại diện Elliott, trình bày các tài liệu đó, nhiều thành viên coi đây là lời cảnh báo rằng Elliott sẵn sàng công khai mọi thứ nếu bị phớt lờ. Cuối cùng, Compuware bị bán lại cho một quỹ đầu tư tư nhân.
Tại châu Âu, Elliott cũng không kém phần quyết liệt. Khi mua gần 9% cổ phần Telecom Italia, Singer đối đầu trực diện với tập đoàn Vivendi của Pháp và Chủ tịch Vincent Bolloré. Chỉ vài ngày trước cuộc họp bầu hội đồng quản trị, Bolloré bị bắt vì nghi vấn hối lộ tại châu Phi. Kết quả là Elliott giành quyền kiểm soát phần lớn ghế hội đồng quản trị. Reuters mô tả đây là một “cuộc đảo chính trong phòng họp”.
Thất bại hiếm hoi và hệ quả vượt ngoài kinh tế
Một trong số ít chiến dịch Elliott không đạt mục tiêu là nỗ lực ngăn chặn thương vụ sáp nhập giữa Cheil Industries và Samsung C and T. Elliott cho rằng thương vụ này gây thiệt hại cho cổ đông thiểu số.
Theo nhiều điều tra, thương vụ này được phê duyệt nhờ sự can thiệp chính trị. Bê bối sau đó góp phần dẫn tới vụ luận tội và bỏ tù cựu Tổng thống Hàn Quốc Park Geun hye. Năm ngoái, tòa trọng tài quốc tế phán quyết Hàn Quốc phải bồi thường cho Elliott 53,6 triệu USD, cộng lãi suất kép 5% trong 8 năm và 28,9 triệu USD chi phí pháp lý.
Di sản để lại
Paul Singer không che giấu việc ông chấp nhận vai trò phản diện trong mắt nhiều người. “Tôi muốn các doanh nghiệp hiểu rằng chúng tôi rất nghiêm túc và có đủ khả năng thực hiện kế hoạch của mình”, ông từng nói.
Trong những năm gần đây, Elliott tiếp tục gây chú ý với khoản đầu tư vào Southwest Airlines và yêu cầu sa thải CEO Bob Jordan. Với Singer, quy mô hay danh tiếng không phải là lá chắn. Doanh nghiệp hoạt động kém hiệu quả đều có thể trở thành mục tiêu.
Ở tuổi ngoài 70, Paul Singer vẫn là một trong những nhân vật quyền lực nhất Phố Wall. Đối với các nhà đầu tư, ông là biểu tượng của kỷ luật và hiệu quả. Với doanh nghiệp và chính phủ, ông là lời nhắc nhở rằng trong thế giới tài chính hiện đại, quyền lực không chỉ nằm ở nhà nước hay tập đoàn, mà còn trong tay những người sẵn sàng theo đuổi cuộc chơi đến cùng.
