Từ giấc mơ tự do tài chính, nhiều người bước vào thị trường crypto với niềm tin chỉ cần thêm một chu kỳ tăng giá là có thể đổi đời. Nhưng khi thua lỗ kéo dài, đòn bẩy chồng chất và nợ nần bủa vây, áp lực không còn dừng ở tài khoản giao dịch. Nó thấm dần vào giấc ngủ, cảm xúc và khả năng kiểm soát hành vi – cho đến khi chính người trong cuộc cũng không nhận ra mình đã vượt qua ranh giới của sức chịu đựng tâm lý.
Năm 2016, nhân vật trong câu chuyện – một nhà đầu tư cá nhân có tài khoản trên X với tên NDT Ngây Thơ– bắt đầu bước chân vào giao dịch tiền điện tử. Ba tháng đầu tiên, anh “đốt” toàn bộ 2 tỷ đồng tích lũy suốt 5 năm. Ba tháng tiếp theo, thẻ tín dụng bị quẹt sạch. Sang năm 2017, anh vay tiền từ khách hàng, đối tác, người quen, người thân – “vay được ai là vay” – với hy vọng làm lại lần hai cùng crypto.
Đến 2018, khi thị trường lao dốc, tài khoản chia mười mấy lần, mọi áp lực dồn lên cùng lúc: mất thu nhập chính, 27 tuổi, nợ hơn 4 tỷ đồng, hai con nhỏ sinh liên tiếp trong hai năm. Ngân hàng gọi điện liên tục, mỗi ngày cả trăm cuộc. Một tuần, nhân viên thu hồi nợ đến nhà đủ năm ngày.
“Không dám tham gia bất kỳ giỗ chạp gia đình nào vì ai cũng là chủ nợ. Không còn bạn bè, vì gặp là hoặc khóc lóc hoặc vay mượn,” anh kể. “Chạm đáy cuộc đời chắc cũng chỉ đến thế.”
Giai đoạn đó, chỉ cần nghĩ đến biểu đồ giá crypto là anh lạnh sống lưng, người nổi gai, nóng lạnh thất thường. Đêm không ngủ được dù kiệt sức, nằm lướt điện thoại đến sáng chỉ để đầu óc không nghĩ đến nợ nần. Ngủ chập chờn, chỉ cần một ý nghĩ về thực tại xuất hiện là tỉnh ngay.
Ban ngày gần như không còn năng lượng làm việc. Tâm lý luôn căng như dây đàn, có thể nổi giận vì những lý do rất nhỏ. “Con tôi mới 2 tuổi, chỉ đánh rơi đồ chơi cũng đủ làm tôi nổi điên, quát vợ bằng những lời nặng nề nhất.”
Anh gọi đó là “địa ngục đời người”.
Điều đáng nói là trong suốt giai đoạn này, anh không hề nghĩ mình có bệnh. “Tôi chỉ nghĩ rơi vào hoàn cảnh như thế thì ai cũng vậy, rồi sẽ tự vượt qua được.”
Mãi đến khi tham gia một đợt khám sức khỏe định kỳ của công ty bảo hiểm cũ, bác sĩ sau khi nghe mô tả tình trạng đã khuyên anh nên khám chuyên khoa sức khỏe tâm thần tại bệnh viện lớn. Ban đầu, anh bất ngờ và có phần phản ứng: “Nghe đến khoa này chỉ nghĩ đến mấy người ‘không bình thường’.”
Nhưng khi vào Bệnh viện Đại học Y khám, anh được chẩn đoán rối loạn lo âu lan tỏa. Tổng chi phí khám và thuốc khoảng 1,8 triệu đồng – con số khiến anh “xót xa” đến mức nhớ như in. “Trước đó đi chơi một bữa 18 triệu không thấy gì, mà lúc này lại nghĩ 1,8 triệu bằng mấy hộp sữa của con.”
Anh thừa nhận từng nghĩ thuốc thang không thể giải quyết gốc rễ vấn đề, vì gốc rễ là nợ nần và bế tắc. Nhưng thực tế lại khác.
“Thuốc giúp tôi ngủ được. Ngủ nhiều hơn, đầu óc bắt đầu giãn ra, nhẹ hơn. Các suy nghĩ bình thường quay trở lại.” Khi trạng thái tâm lý ổn định hơn, anh mới đủ khả năng đối diện và tháo gỡ từng vấn đề trong đời sống, dù bản thân các khoản nợ vẫn còn nguyên.
Sau hai đợt dùng thuốc, anh không còn hoảng loạn khi nghĩ đến áp lực tài chính. “Tôi dám đối mặt. Và đó là thứ cực kỳ quan trọng để vượt qua giai đoạn khó khăn.”
Theo các bác sĩ tâm thần, những triệu chứng dưới đây nếu kéo dài vài tuần đến một tháng có khả năng cao đã là vấn đề bệnh lý, không còn là stress thông thường:
Trong bối cảnh đầu tư tiền điện tử – nơi biến động giá, đòn bẩy và kỳ vọng lợi nhuận cao có thể khuếch đại áp lực – những dấu hiệu này càng dễ bị xem nhẹ.
Câu chuyện trên không phải cá biệt. Nó phản ánh một thực tế: nhiều nhà đầu tư crypto đang chịu áp lực tài chính nghiêm trọng nhưng không nhận ra mình đã vượt ngưỡng chịu đựng của tâm lý.
Tiền có thể mất rồi kiếm lại, nhưng khi tâm trí sụp đổ, khả năng phục hồi sẽ chậm hơn rất nhiều. Việc tìm đến hỗ trợ y tế sớm không phải là yếu đuối, mà là bước cần thiết để lấy lại sự tỉnh táo – yếu tố sống còn trong cả đầu tư lẫn cuộc sống.
