Matter Labs – đơn vị phát triển ZKsync vừa tuyên bố sẽ ngừng hoạt động ZKsync Lite, phiên bản Layer 2 ứng dụng zero-knowledge đầu tiên trên Ethereum vào năm 2026. Đây là hệ thống ra mắt từ năm 2020 và được xem như bước thử nghiệm quan trọng trong hành trình xây dựng giải pháp mở rộng mạng lưới bằng ZK-rollup.
“Đây là kế hoạch ngừng hoạt động có tổ chức và có lộ trình rõ ràng cho một hệ thống đã hoàn thành sứ mệnh của mình. Quyết định này không ảnh hưởng đến bất kỳ hệ thống ZKsync nào khác”, đội ngũ Matter Labs viết trên X ngày 7/12/2025.
📌In 2026, we plan to deprecate ZKsync Lite (aka ZKsync 1.0), the original ZK-rollup we launched on Ethereum.
— ZKsync (@zksync) December 7, 2025
This is a planned, orderly sunset for a system that has served its purpose and does not affect any other ZKsync systems.
Ra mắt tháng 6/2020 với tên gọi ZKsync 1.0, ZKsync Lite hướng đến mục tiêu mang lại khả năng thanh toán nhanh và chi phí thấp trên Ethereum. Mạng lưới này hỗ trợ chuyển token, giao dịch lượng tử và phát hành các bộ sưu tập NFT nhưng không cần hợp đồng thông minh, khiến nó dần lép vế trước các giải pháp rollup thế hệ mới giàu tính ứng dụng hơn.
Đọc thêm: Vitalik Buterin đăng bài khen ngợi ZKsync, token ZK tăng vọt hơn 50% giá trị
Dù vậy, Matter Labs đánh giá cao vai trò tiên phong của phiên bản này: “ZKsync Lite là một Layer 2 mang tính đột phá, chứng minh những ý tưởng cốt lõi để xây dựng hệ thống ZK có thể vận hành trong thực tế. Nó đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ lịch sử của mình, mở đường cho thế hệ tiếp theo.”
Theo dữ liệu L2BEAT, ZKsync Lite hiện còn khoảng 50 triệu USD tài sản người dùng trên chuỗi, dù mạng chỉ xử lý chưa đến 200 giao dịch mỗi ngày. Matter Labs khẳng định toàn bộ tài sản vẫn an toàn và chức năng rút về Ethereum sẽ tiếp tục hoạt động bình thường trong suốt quá trình đóng mạng.
Matter Labs đã ngừng phát triển ZKsync Lite từ tháng 3/2023 sau khi ra mắt ZKsync Era, giải pháp zkEVM hoàn chỉnh cho phép triển khai mọi hợp đồng thông minh của Ethereum mà không cần chỉnh sửa. Kể từ đó, nguồn lực được dồn cho Era và hệ sinh thái mới xây dựng trên ZK Stack.
Việc khai tử ZKsync Lite không ảnh hưởng đến ZKsync Era, ZK Stack, Prividiums và các chuỗi dành cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, thông báo này xuất hiện trong bối cảnh ZKsync đối mặt nhiều sức ép: chương trình phần thưởng thanh khoản Ignite vừa bị hủy do thị trường gấu kéo dài, trong khi Aave DAO cũng đang xem xét đóng phiên bản của mình trên ZKsync Era vì doanh thu thấp. Chi tiết về thời điểm ngừng hoạt động chính thức và hướng dẫn rút tài sản sẽ được công bố trong năm 2026.
