Thay vì tiếp tục duy trì mô hình phát hành token kiểu “bootstrap subsidy”, Aptos vừa công bố đề xuất cập nhật tokenomics - phát hành token với mức độ sử dụng thực tế của mạng lưới.
Đây không chỉ là một thay đổi kỹ thuật đơn thuần, mà là một nỗ lực tái định vị toàn bộ nền kinh tế của hệ, trong bối cảnh thị trường Layer 1 ngày càng cạnh tranh khốc liệt và dòng vốn trở nên chọn lọc hơn bao giờ hết.
Chuyển từ “bootstrap subsidy” sang cơ chế dựa trên hiệu suất
Trong thông báo mang tên “Aptos Tokenomics Update: Moving to Performance-Driven Supply Mechanisms”, đội ngũ nhấn mạnh rằng mạng lưới đang bước vào một giai đoạn trưởng thành hơn, nơi cơ chế cung ứng token cần phản ánh mức độ sử dụng thực tế thay vì tiếp tục dựa vào phát hành mang tính trợ cấp. Ở giai đoạn khởi đầu, lạm phát cao là điều dễ hiểu: hệ sinh thái cần động lực để thu hút validator, nhà phát triển và người dùng. Tuy nhiên, khi quy mô giao dịch và dòng vốn tổ chức bắt đầu xuất hiện, một cấu trúc phát hành không giới hạn sẽ trở thành rủi ro dài hạn.
Kể từ khi mainnet vào tháng 10/2022, Aptos đã xây dựng được một nền tảng kỹ thuật tương đối ổn định. Mạng lưới vận hành với thời gian block dưới 50 mili giây, duy trì độ ổn định gần như tuyệt đối và chưa ghi nhận sự cố bảo mật nghiêm trọng. Hệ sinh thái đã mở rộng với hàng trăm dự án triển khai thực tế, doanh thu ứng dụng tăng trưởng mạnh và sự tham gia của các tổ chức tài chính lớn như BlackRock, Franklin Templeton hay Apollo Global Management. Điều này cho thấy Aptos không còn chỉ là một Layer 1 thử nghiệm công nghệ, mà đang dần trở thành hạ tầng cho các sản phẩm tài chính quy mô lớn.
Chính vì vậy, đội ngũ cho rằng đã đến lúc mô hình kinh tế phải tiến hóa tương xứng với mức độ trưởng thành của mạng lưới.
Giảm phát hành, thiết lập trần cung và siết kỷ luật phát thưởng
Amnis Finance - một trong những Liquid Staking Derivatives lớn nhất của hệ Aptos đang có mức APR Staking là 5.98%.
Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là đề xuất giảm phần thưởng staking từ 5,19% xuống còn 2,6% mỗi năm. Việc cắt giảm gần một nửa tỷ lệ phát hành này cho thấy định hướng rõ ràng: ưu tiên kỷ luật cung hơn là kích thích ngắn hạn. Đồng thời, cơ chế staking mới có thể khuyến khích những cam kết dài hạn bằng cách phân bổ phần thưởng cao hơn cho những người khóa token lâu hơn, trong khi tổng lượng phát hành vẫn được giữ trong giới hạn thấp hơn.
Song song đó, Aptos Foundation đề xuất áp dụng hard cap ở mức 2,1 tỷ APT ở cấp độ giao thức. Hiện tại có khoảng 1,196 tỷ APT đang lưu hành, đồng nghĩa với việc phần “room” còn lại tương đối hạn chế. Khi trần cung được thông qua, thị trường sẽ có một mốc tham chiếu rõ ràng về giới hạn tối đa của nguồn cung, thay vì trạng thái phát hành vô thời hạn như trước đây. Đáng chú ý, 210 triệu APT thuộc Foundation sẽ được khóa và staking vĩnh viễn, không bán ra thị trường, qua đó làm giảm đáng kể áp lực cung tiềm năng.
Một điểm khác cũng thể hiện sự thay đổi tư duy là cơ chế cấp grant dựa trên hiệu suất. Thay vì phân phối token theo cam kết sẵn có, các khoản thưởng mới sẽ chỉ được vest khi đạt được các chỉ số KPI cụ thể. Nếu không đạt, token sẽ bị hoãn phát hành. Điều này tạo ra mối liên hệ trực tiếp giữa tăng trưởng hệ sinh thái và lạm phát, buộc mọi bên tham gia phải “kiếm” phần thưởng của mình thay vì nhận phát hành mặc định.
Động cơ đốt token: khi trading trở thành cơ chế giảm phát
Nếu phần trên tập trung vào việc giảm phát hành, thì phần còn lại của đề xuất lại hướng đến việc gia tăng lượng token bị đốt. Aptos vốn là một trong những blockchain có phí giao dịch thấp nhất thị trường, và toàn bộ phí gas đều được burn. Foundation dự kiến đề xuất tăng phí gas lên gấp 10 lần. Dù vậy, ngay cả khi tăng như vậy, chi phí chuyển stablecoin vẫn ở mức cực thấp so với mặt bằng chung. Quan trọng hơn, khi khối lượng giao dịch tăng mạnh, tổng lượng APT bị đốt sẽ tăng theo cấp số nhân.
Decibel đang là sản phẩm cốt lõi được Aptos đặt rất nhiều công sức xây dựng.
Động cơ chính cho tham vọng này đến từ Decibel, một sàn giao dịch phái sinh onchain được phát triển như sản phẩm cốt lõi trong chiến lược “Global Trading Engine”. Decibel được thiết kế để thực thi toàn bộ quy trình đặt lệnh, khớp lệnh và hủy lệnh trực tiếp trên chuỗi. Khác với nhiều mô hình DEX sử dụng cơ chế matching offchain, Decibel tận dụng tốc độ xử lý cao của Aptos để biến mỗi hành động giao dịch thành một giao dịch onchain thực thụ.
Với kế hoạch mở rộng lên hàng trăm thị trường giao dịch, Decibel được kỳ vọng có thể đốt hàng chục triệu APT mỗi năm khi đạt quy mô lớn. Nếu TPS tiến tới mức hàng nghìn hoặc chục nghìn giao dịch mỗi giây, lượng token bị loại khỏi lưu thông có thể vượt đáng kể lượng phát hành mới. Khi đó, kịch bản giảm phát không còn là giả định lý thuyết mà trở thành hệ quả tự nhiên của hoạt động mạng lưới.
Shelby và tham vọng hạ tầng dữ liệu
Bên cạnh Decibel, Shelby cũng là dự án được đặt nhiều kì vọng trong năm 2026 của Aptos.
Bên cạnh trading, Aptos cũng mở rộng sang hạ tầng lưu trữ phi tập trung với dự án Shelby, hợp tác cùng Jump Crypto. Shelby được giới thiệu như một mạng lưu trữ nóng hiệu suất cao, hướng tới tối ưu tốc độ truy cập và chi phí, phục vụ cho các ứng dụng DeFi, NFT và Web3 quy mô lớn. Trong bối cảnh dữ liệu ngày càng đóng vai trò trọng yếu với các sản phẩm tài chính onchain, việc sở hữu một hạ tầng lưu trữ tích hợp có thể giúp Aptos củng cố vị thế cạnh tranh trước các hệ sinh thái Move-based khác.
Sự kết hợp giữa một engine giao dịch tốc độ cao như Decibel và một lớp lưu trữ hiệu suất như Shelby cho thấy Aptos đang cố gắng xây dựng một stack tài chính hoàn chỉnh, thay vì chỉ cung cấp blockchain nền tảng.
Liệu đây có phải bước ngoặt?
Aptos (APT) đang có performance giá khá tệ trong năm 2025 khi chạm đáy $0.88
Thị trường tiền mã hóa đã chứng kiến nhiều Layer 1 nổi lên nhờ narrative công nghệ, nhưng không phải dự án nào cũng duy trì được sức hút khi chu kỳ thị trường thay đổi. Việc Aptos chủ động siết cung, đặt trần phát hành, khóa token và gắn lạm phát với hiệu suất cho thấy đội ngũ đang nhận thức rõ áp lực dài hạn từ phía thị trường vốn.
Tuy nhiên, tokenomics chỉ là một nửa câu chuyện. Phần còn lại phụ thuộc vào việc liệu các sản phẩm như Decibel có thực sự tạo ra khối lượng giao dịch bền vững và liệu hệ sinh thái có thu hút được dòng tiền thực thay vì thanh khoản ngắn hạn. Nếu TPS tăng mạnh và burn vượt phát hành, APT có thể bước vào pha giảm phát trước khi chạm hard cap. Ngược lại, nếu hoạt động onchain không đạt kỳ vọng, các cải tổ này sẽ chỉ dừng lại ở mức tín hiệu tích cực về mặt định hướng.
Góc nhìn dài hạn với Aptos (APT)
Trên khung tháng, cấu trúc xu hướng của APT vẫn đang là xu hướng giảm rõ ràng kể từ đỉnh chu kỳ đầu tiên. Sau cú pump mạnh trong giai đoạn đầu niêm yết và các nhịp hồi kỹ thuật trong năm 2023–2024, giá liên tục tạo lower high và lower low, xác nhận thị trường gấu kéo dài.
Đáng chú ý, vùng giá hiện tại đã lùi về sát đáy lịch sử sau khi phá vỡ các vùng hỗ trợ trung hạn quanh 3–4 USD. Các cây nến tháng gần đây thân nhỏ dần, khối lượng giảm so với giai đoạn bán tháo mạnh trước đó, cho thấy lực bán tuy vẫn chiếm ưu thế nhưng đang bước vào trạng thái “đuối dần”. Tuy nhiên, chưa có tín hiệu đảo chiều rõ ràng như nến rút chân dài hoặc mô hình đảo chiều tích lũy nhiều tháng.
Về mặt cấu trúc, vùng dưới 2 USD hiện đóng vai trò là vùng cầu lịch sử. Nếu vùng này bị xuyên thủng với khối lượng lớn, APT có thể bước vào pha “price discovery” phía dưới, nơi không còn nhiều dữ liệu hỗ trợ kỹ thuật trước đó. Ngược lại, nếu giữ được vùng này và tạo mô hình tích lũy dài hạn, đây có thể là nền giá cho một chu kỳ mới – nhưng điều này cần thời gian xác nhận.
Chart giá của Aptos (APT) khung ngày đang rất yếu thiên về xu hướng giảm.
Ở khung ngày, xu hướng giảm vẫn chiếm ưu thế tuyệt đối khi giá APT trên các top CEX như Binance, Bybit hay BingX đang có giá 0.88 USD. Giá di chuyển trong một kênh giảm kéo dài nhiều tháng, với các nhịp hồi yếu và nhanh chóng bị bán xuống. Cú sụt mạnh vào đầu quý IV với một cây nến đỏ biên độ lớn kèm khối lượng tăng đột biến cho thấy có sự kiện bán tháo đáng kể, có thể liên quan đến tin tức hoặc thanh lý phái sinh.
Sau cú rơi đó, APT không có nhịp hồi đủ mạnh để tạo cấu trúc đảo chiều. Thay vào đó, giá tiếp tục trượt dần, hình thành mô hình “bearish continuation” với biên độ dao động ngày càng hẹp. Điều này thường phản ánh tâm lý chán nản và thiếu dòng tiền mới.
Khối lượng giao dịch ở giai đoạn gần đây ở mức trung bình thấp so với các giai đoạn biến động mạnh trước đó. Điều này cho thấy thị trường đang ở trạng thái lặng sóng hơn là tích cực gom hàng. Để xác nhận đảo chiều ngắn hạn, APT cần:
Phá vỡ vùng kháng cự gần nhất bằng một nến tăng mạnh kèm volume cao
Tạo cấu trúc higher low đầu tiên trên khung ngày
Duy trì giá trên vùng breakout thay vì false break
Nếu không xuất hiện những tín hiệu này, xu hướng chủ đạo vẫn là giảm. Về hỗ trợ, vùng đáy lịch sử dưới 2 USD là mốc cực kỳ quan trọng trong dài hạn. Đây là vùng mà nếu bị mất, rủi ro mở rộng đà giảm sẽ tăng mạnh do thiếu dữ liệu quá khứ để tham chiếu. Về kháng cự, vùng quanh 3–4 USD (đỉnh của các nhịp hồi gần nhất) sẽ là vùng kiểm định đầu tiên nếu giá có nhịp bật lên. Chỉ khi nào giá đóng cửa nhiều phiên trên vùng này với thanh khoản cải thiện, cấu trúc giảm trung hạn mới bị phá vỡ.
Trong cuộc đua Layer 1, tốc độ xử lý là điều kiện cần, nhưng cấu trúc kinh tế bền vững mới là điều kiện đủ. Bản cập nhật tokenomics lần này cho thấy Aptos đang cố gắng chuyển mình từ một blockchain “nhanh” sang một mạng lưới tài chính hiệu suất cao với nền tảng cung ứng kỷ luật hơn. Câu hỏi còn lại là liệu thị trường có trao cho họ cơ hội để chứng minh tham vọng đó hay không.
Dữ liệu on-chain cho thấy áp lực bán vẫn lấn át dòng tiền mới, khiến Bitcoin chưa thể thoát downtrend. Mốc 55.000 USD được xem là điểm cân bằng then chốt cho chu kỳ kế tiếp.
Thay vì tiếp tục duy trì mô hình phát hành token kiểu “bootstrap subsidy”, Aptos vừa công bố đề xuất cập nhật tokenomics - phát hành token với mức độ sử dụng thực tế của mạng lưới.
Các khóa học tiền điện tử do người nổi tiếng quảng bá đang chịu sự giám sát pháp lý ngày càng chặt chẽ. Nếu nội dung bị xem là tư vấn đầu tư hoặc quảng cáo sai lệch, người tổ chức có thể đối mặt với phạt tiền lớn, cấm hành nghề, thậm chí án tù.
Sự thiếu hụt cơ chế quản lý đã đẩy người chơi vào thế yếu trước các rủi ro lừa đảo, song những thay đổi chính sách mới đang mở ra cơ hội minh bạch hóa và bảo vệ dòng tiền.
Các tín hiệu thận trọng từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ về lạm phát khiến kỳ vọng cắt giảm lãi suất bị đẩy lùi, trong khi thị trường tiền số gần như đi ngang với Bitcoin dao động quanh mốc 66.800 USD.
