Nhìn lại dự án tiền số BitcoinDefi của các giang hồ mạng: Vô lý từ cái tên, mập mờ chiêu trò lừa đảo

Giai đoạn 2020–2021 là thời kỳ bùng nổ của các từ khóa “Bitcoin”, “Blockchain”, “DeFi” tại Việt Nam. Khi kiến thức về tài sản mã hóa chưa được phổ cập rộng rãi, thị trường trở thành mảnh đất màu mỡ cho hàng loạt dự án gắn mác công nghệ cao nhưng vận hành theo mô hình đa cấp, chia hoa hồng và huy động vốn trái phép. Trong số đó, BitcoinDefi nổi lên như một hiện tượng gây tranh cãi khi được quảng bá rầm rộ bởi nhiều nhân vật có tiếng trên mạng xã hội, trong đó có Phạm Tuấn – người từng xuất hiện với vai trò “anh em xã hội” của Ngô Bá Khá (Khá “Bảnh”).

Ngay từ cái tên, “BitcoinDefi” đã cho thấy sự đánh tráo khái niệm. Bitcoin là một blockchain riêng biệt với cơ chế vận hành khác hoàn toàn DeFi – vốn là hệ sinh thái tài chính phi tập trung chủ yếu phát triển trên Ethereum và các nền tảng hợp đồng thông minh khác. Tuy nhiên, dự án này lại tự giới thiệu là sự kết hợp giữa Bitcoin và DeFi, quảng bá như một nền tảng “phi tập trung toàn cầu”, đánh vào tâm lý FOMO của nhà đầu tư mới, vốn chưa có nhiều hiểu biết về cấu trúc công nghệ phía sau.

Theo phản ánh của nhiều nhà đầu tư thời điểm đó, BitcoinDefi hoạt động thông qua ứng dụng di động, yêu cầu người tham gia “nạp tiền mua gói quyền chọn” với mức đầu tư từ 500 USD đến 50.000 USD. Đi kèm là cơ chế thưởng hoa hồng khi giới thiệu người mới, mô hình quen thuộc của các hệ thống đa cấp tài chính. Bên cạnh đó, dự án liên tục đưa ra các cam kết tăng giá phi mã, thậm chí dự kiến tăng gấp hàng trăm, hàng nghìn lần chỉ trong vài tháng.

Tháng 7/2021, tại một nhà hàng ở thị xã Từ Sơn (Bắc Ninh), BitcoinDefi tổ chức sự kiện công bố “đại lý ủy quyền miền Bắc”, bổ nhiệm Phạm Tuấn làm đại diện truyền thông khu vực. Sự kiện thu hút khoảng 100 người tham dự, phần lớn là người trẻ, được livestream rầm rộ trên mạng xã hội. Tại đây, các nhân vật quảng bá dự án liên tục nhấn mạnh viễn cảnh đồng BitcoinDefi sẽ đạt mốc 100 USD vào cuối năm 2021, khẳng định đây “mới chỉ là khởi đầu”.

Không chỉ Phạm Tuấn, Hoàng Đức Nhân – còn được biết đến với biệt danh “Hoàng Tử Gió” – cũng tích cực quảng bá dự án trên YouTube và Facebook cá nhân với hàng trăm nghìn lượt theo dõi. Trước đó, cả hai từng tham gia lôi kéo người chơi vào nền tảng cá cược nhị phân Wefinex, một mô hình từng bị cơ quan chức năng cảnh báo có dấu hiệu lừa đảo. Việc các nhân vật từng vướng nhiều tai tiếng đứng ra đại diện cho một dự án tài sản số càng làm dấy lên nghi vấn về tính minh bạch của BitcoinDefi.

Trái ngược với những lời hứa “tăng giá 1.000 lần”, thực tế diễn biến giá của BTCDF lại cho thấy một kịch bản quen thuộc. Từ mức đỉnh khoảng 6,4 USD mỗi token, BitcoinDefi lao dốc mạnh. Riêng ngày 25/3/2022, giá đồng này giảm từ 3,89 USD xuống 0,067 USD chỉ trong một giờ, và giao dịch quanh mốc 0,014 USD vào cuối tháng 5/2022. Tính từ đỉnh, mức giảm lên tới hơn 457 lần, khiến nhiều nhà đầu tư gần như mất trắng.

Một số nhà đầu tư cho biết, trong các nhóm cộng đồng, việc thanh khoản trở nên vô cùng khó khăn. Dù rao bán lỗ sâu, vẫn không có người mua. Nhiều ý kiến cho rằng mô hình vận hành của BitcoinDefi mang dấu hiệu “lấy tiền người sau trả cho người trước”, phụ thuộc vào dòng tiền mới thay vì giá trị nội tại của dự án.

Sau sự sụp đổ của BitcoinDefi, dư luận nhiều lần “đào lại” dự án này để so sánh với các mô hình từng gây thiệt hại lớn như Antex hay Zuki Moba. Dù bản chất từng dự án có thể khác nhau, điểm chung là đều tận dụng sức ảnh hưởng cá nhân, thổi phồng viễn cảnh lợi nhuận và khai thác lòng tin của cộng đồng trong bối cảnh kiến thức về blockchain còn hạn chế.

Nhìn lại BitcoinDefi, câu chuyện không chỉ là bài học về rủi ro đầu tư tài sản mã hóa, mà còn phản ánh giai đoạn thị trường thiếu khung pháp lý rõ ràng, nơi những lời hứa lợi nhuận “trong mơ” có thể dễ dàng lan truyền qua mạng xã hội. Khi thị trường crypto ngày càng trưởng thành và khung pháp lý dần được hoàn thiện, kỳ vọng của nhà đầu tư cũng thay đổi theo hướng thận trọng hơn. Tuy nhiên, bài học từ BitcoinDefi vẫn còn nguyên giá trị: trong lĩnh vực tài sản số, nếu một dự án dựa nhiều vào quảng bá cá nhân và cam kết lợi nhuận phi thực tế hơn là công nghệ và sản phẩm, rủi ro luôn là điều cần được đặt lên hàng đầu.