InfoFi là gì? Vì sao InfoFi lại trở nên nổi bật giữa hàng vạn xu hướng trong thị trường Crypto?

Kể từ khi DeFi xuất hiện và bùng nổ, thị trường Crypto đã bước vào một chu kỳ phát triển chưa từng có tiền lệ. Tài chính phi tập trung không chỉ phá vỡ những rào cản cố hữu của hệ thống ngân hàng truyền thống, mà còn đặt nền móng cho một cách tiếp cận hoàn toàn mới trong việc tổ chức, lưu chuyển và phân phối giá trị trên Internet. Lần đầu tiên, người dùng có thể tương tác trực tiếp với các giao thức tài chính mà không cần thông qua trung gian, không phụ thuộc vào niềm tin mù quáng vào các tổ chức tập trung.

Từ nền tảng DeFi ban đầu, hệ sinh thái Crypto nhanh chóng mở rộng sang hàng loạt narrative mới. NFT đưa khái niệm quyền sở hữu số vào đời sống đại chúng, GameFi thử nghiệm mô hình kinh tế trong thế giới ảo, SocialFi tìm cách tái định nghĩa mạng xã hội, còn AI x Crypto mở ra kỳ vọng về những hệ thống tự động thông minh.

Tuy nhiên, phần lớn các xu hướng này hoặc mang nặng tính đầu cơ ngắn hạn, hoặc chỉ giải quyết một phần rất nhỏ của bức tranh tổng thể. Nhiều narrative bùng nổ nhanh, thu hút dòng tiền lớn, rồi cũng nhanh chóng hạ nhiệt khi giá trị sử dụng thực tế không theo kịp kỳ vọng.

Trong bối cảnh đó, InfoFi nổi lên như một hướng đi khác biệt. Thay vì tập trung vào tài sản hữu hình hay các sản phẩm tài chính quen thuộc, InfoFi nhắm đến một yếu tố nền tảng hơn nhiều của nền kinh tế số là thông tin. Đây không phải là một xu hướng được sinh ra chỉ để phục vụ đầu cơ, mà là nỗ lực nhằm tái cấu trúc cách con người tạo ra, đánh giá và trao đổi thông tin trong kỷ nguyên Web3, nơi dữ liệu và sự chú ý trở thành nguồn lực khan hiếm thực sự.

InfoFi là gì và vì sao khái niệm này ra đời?

InfoFi, viết tắt của Information Finance, có thể được hiểu là mô hình tài chính hóa thông tin trong không gian Web3. Trong mô hình này, dữ liệu, tín hiệu, sự chú ý và mức độ ảnh hưởng xã hội không còn bị xem là những yếu tố vô hình, bị các nền tảng tập trung khai thác miễn phí, mà được chuyển hóa thành tài sản kinh tế có thể định giá, giao dịch và phân phối giá trị thông qua blockchain. Thông tin không chỉ được tiêu thụ, mà còn trở thành một loại “vốn” mới trong nền kinh tế số.

Nếu DeFi tập trung giải quyết bài toán vốn và thanh khoản, thì InfoFi nhắm đến một tài nguyên còn khan hiếm hơn nhiều trong kỷ nguyên số, đó là thông tin đáng tin cậy và các thông tin có giá trị. Trong một thế giới nơi dữ liệu tràn ngập, khả năng phân biệt đâu là tín hiệu hữu ích và đâu chỉ là nhiễu trở thành lợi thế cạnh tranh lớn nhất. InfoFi tìm cách biến lợi thế đó thành giá trị kinh tế có thể đo lường và giao dịch.

Khái niệm InfoFi bắt đầu thu hút sự quan tâm mạnh mẽ của cộng đồng Crypto sau khi Vitalik Buterin công khai đề cập đến “Information Finance” trong bài viết năm 2024. Trong bài viết này, Vitalik lập luận rằng các cơ chế thị trường, đặc biệt là thị trường dự đoán, không chỉ phù hợp cho việc đặt cược vào kết quả sự kiện, mà còn có khả năng khai thác trí tuệ tập thể hiệu quả hơn những thuật toán tập trung. Khi người tham gia phải đặt tiền, danh tiếng hoặc tài nguyên vào một nhận định, họ buộc phải cân nhắc kỹ lưỡng chất lượng thông tin mà mình tin tưởng.

Theo Vitalik, thị trường, nếu được thiết kế đúng cách, có thể đóng vai trò như một bộ lọc thông tin tự nhiên. Những dự đoán chính xác sẽ được thưởng, còn những nhận định sai lệch sẽ phải trả giá. Chính chi phí kinh tế này tạo ra sự khác biệt cốt lõi so với mô hình Web2, nơi thông tin có thể lan truyền rộng rãi mà gần như không đi kèm trách nhiệm. Trong InfoFi, thông tin và trách nhiệm gắn liền với nhau, và đó là nền tảng để xây dựng một hệ sinh thái dữ liệu lành mạnh hơn.

Vì sao InfoFi trở nên nổi bật giữa làn sóng quá tải thông tin của Crypto?

Một trong những vấn đề lớn nhất của thị trường Crypto hiện nay không phải là thiếu thông tin, mà là dư thừa thông tin. Mỗi ngày, hàng nghìn dự án mới ra đời, hàng loạt token được phát hành, kéo theo vô số bài đăng, thảo luận, phân tích, tin đồn và quảng bá trên mạng xã hội. Đối với người dùng phổ thông, việc phân biệt đâu là thông tin có giá trị và đâu chỉ là nội dung mang tính marketing hoặc thao túng gần như là bất khả thi.

Các công cụ tìm kiếm truyền thống như Google được thiết kế cho Web2 và không thể hiểu được ngữ cảnh đặc thù của Web3. Trong khi đó, các nền tảng phân tích onchain như Dune, Nansen hay Etherscan lại đòi hỏi kiến thức kỹ thuật cao, khiến phần lớn người dùng khó tiếp cận. Kết quả là một nghịch lý khi dữ liệu thì quá nhiều, nhưng insight thực sự thì lại rất khan hiếm.

InfoFi xuất hiện đúng vào điểm nghẽn này. Thay vì chỉ hiển thị dữ liệu thô, InfoFi tập trung vào việc tạo ra insight có thể hành động được. Thông qua việc kết hợp blockchain với trí tuệ nhân tạo, các nền tảng InfoFi có khả năng thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau, từ mạng xã hội, diễn đàn DAO cho đến hoạt động onchain, sau đó tổng hợp, phân tích và đánh giá chúng bằng cơ chế thị trường. Trong mô hình này, thông tin không chỉ được đọc hay chia sẻ, mà còn được định giá thông qua hành vi kinh tế của người dùng.

Sự bùng nổ của AI trong giai đoạn 2023–2024 đóng vai trò như một chất xúc tác quan trọng cho InfoFi. Các mô hình ngôn ngữ lớn cho phép xử lý khối lượng dữ liệu phi cấu trúc khổng lồ, biến những cuộc thảo luận rời rạc thành tín hiệu định lượng có thể so sánh và đánh giá.

Những gì trước đây bị xem là “nhiễu” giờ đây có thể được lọc, phân loại và chuyển hóa thành insight. Khi cộng đồng Crypto bắt đầu nhận ra rằng insight cũng có thể được giao dịch giống như tài sản tài chính, InfoFi nhanh chóng định hình như một narrative mới, đứng ở giao điểm giữa blockchain, AI và dữ liệu.

Đọc thêm: Prediction Market là gì? Top 5 dự án dẫn đầu lĩnh vực này trong năm 2025

Tương lai của InfoFi trong hệ sinh thái Web3 sẽ đi về đâu?

Dù còn non trẻ, InfoFi đã cho thấy tiềm năng trở thành một lớp hạ tầng quan trọng của Web3. Những dự án như Polymarket, Kaito hay Bubblemaps đang thử nghiệm các cách tiếp cận khác nhau để biến thông tin thành giá trị kinh tế. Từ thị trường dự đoán, phân tích narrative cho đến trực quan hóa dữ liệu onchain, mỗi mô hình đều đóng góp một mảnh ghép vào bức tranh chung, nơi thông tin không còn bị kiểm soát bởi một vài nền tảng tập trung, mà được phân phối thông qua cơ chế mở.

Tuy nhiên, tương lai của InfoFi không chỉ phụ thuộc vào công nghệ, mà còn vào thiết kế cơ chế khuyến khích. Khi phần thưởng gắn liền với thông tin, nguy cơ thao túng và game hóa là điều khó tránh khỏi. Người tham gia có thể tìm cách tối ưu thuật toán đánh giá thay vì tập trung vào chất lượng thực sự của insight. Đây là bài toán mà DeFi từng phải đối mặt trong những ngày đầu, khi các giao thức bị khai thác bởi những hành vi tối ưu hóa lợi nhuận ngắn hạn.

Câu hỏi then chốt đặt ra cho InfoFi là làm thế nào để đảm bảo rằng thị trường thưởng cho sự thật và insight, thay vì chỉ cho khả năng thao túng hệ thống. Điều này đòi hỏi sự kết hợp giữa thiết kế cơ chế kinh tế, minh bạch thuật toán và mức độ phi tập trung thực sự trong quá trình đánh giá thông tin. Nếu không giải quyết được bài toán này, InfoFi có nguy cơ lặp lại những vấn đề của Web2 dưới lớp vỏ Web3.

Đọc thêm: RWA là gì? Vì sao RWA trong tương lai sẽ trở thành xu hướng mới?

Dù vậy, nếu vượt qua được giai đoạn thử nghiệm và trưởng thành, InfoFi có thể trở thành bước tiến tiếp theo trong hành trình phi tập trung hóa Internet. Nếu DeFi giúp con người kiểm soát tài sản tài chính mà không cần trung gian, thì InfoFi mở ra khả năng kiểm soát thông tin và dữ liệu, những yếu tố đang chi phối hầu hết các quyết định kinh tế và xã hội. Trong bối cảnh đó, InfoFi không chỉ đơn thuần là một xu hướng mới của thị trường Crypto, mà có thể trở thành nền tảng cho cách chúng ta hiểu, đánh giá và định giá sự thật trong kỷ nguyên Web3.