Cơn sốt vàng tại Trung Quốc chưa hề hạ nhiệt — nó chỉ đang dịch chuyển, từ các quầy trang sức truyền thống sang đảo miễn thuế Hải Nam và xa hơn là tham vọng kiểm soát định giá toàn cầu.
Doanh số miễn thuế tại Hải Nam tăng vọt 30,8% trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, đạt 390,8 triệu USD. Điều đáng chú ý, động lực tăng trưởng không đến từ hàng xa xỉ mà lại đến từ vàng — một lựa chọn mang tính phòng thủ rõ rệt của tầng lớp trung lưu. Song song, Hong Kong đang âm thầm xây dựng hạ tầng vàng quy mô 2.000 tấn, cùng hệ thống thanh toán do nhà nước kiểm soát, nhằm thách thức vai trò định giá truyền thống của London.
Trong bối cảnh vàng mới chỉ chiếm khoảng 1% tổng tài sản hộ gia đình Trung Quốc, dư địa tăng trưởng vẫn còn rất lớn — và có thể trở thành lực đẩy cấu trúc cho chu kỳ giá tiếp theo.
Giá vàng đã bật tăng trở lại lên 5.161 USD/ounce sau cú sụt mạnh hồi tháng 01. Nhưng khác với các chu kỳ trước, đợt phục hồi lần này không đơn thuần là đầu cơ. Trung Quốc đang triển khai một chiến lược hai lớp: kích cầu tiêu dùng nội địa thông qua chính sách thuế, đồng thời tái cấu trúc hệ thống định giá vàng ở cấp độ toàn cầu.
Tại Hải Nam, chính sách miễn thuế toàn đảo bắt đầu từ giữa tháng 12 đã nhanh chóng chứng minh hiệu quả. Trong 9 ngày Tết, hơn 325.000 lượt khách đã tạo ra doanh thu 2,72 tỷ nhân dân tệ. Trước đó, tháng 01 ghi nhận mức tăng trưởng gần 47% so với cùng kỳ. Nhưng điều đáng nói nằm ở cấu trúc tiêu dùng: vàng vượt lên trở thành mặt hàng chủ đạo, thay thế vai trò của các thương hiệu xa xỉ.
Các sản phẩm vàng mang tính đầu tư và phong thủy — đặc biệt theo chủ đề cung hoàng đạo — liên tục “cháy hàng” ngay cả khi giá vượt 1.500 nhân dân tệ/gram. Những thương hiệu lớn như Laopu Gold hay Chow Tai Fook đẩy mạnh khuyến mại theo gram, miễn phí gia công, kéo dòng tiền về phía vàng vật chất.
Chênh lệch giá cũng tạo ra động lực rõ rệt. Vàng tại Hải Nam có thể rẻ hơn đại lục tới gần 200 nhân dân tệ/gram. Với một vòng tay 40 gram, nhà đầu tư có thể tiết kiệm tới 14.000 nhân dân tệ — một mức đủ lớn để biến tiêu dùng thành hành vi “arbitrage” quy mô cá nhân.
Những gì đang diễn ra cho thấy một sự thay đổi sâu sắc: khi được giải phóng khỏi gánh nặng thuế, người tiêu dùng Trung Quốc không chọn chi tiêu xa xỉ mà ưu tiên tích trữ tài sản an toàn.
Trong khi đó, ở cấp độ vĩ mô, Hong Kong đang được định vị lại như một trung tâm vàng chiến lược. Chính quyền đặc khu đặt mục tiêu nâng công suất lưu trữ lên hơn 2.000 tấn trong ba năm, đồng thời triển khai hệ thống thanh toán vàng do nhà nước vận hành và tăng kết nối với Sàn Giao dịch Vàng Thượng Hải.
Đây không chỉ là câu chuyện hạ tầng. Tham vọng thực sự là giành lại quyền ảnh hưởng trong cơ chế định giá vàng toàn cầu — vốn lâu nay do các trung tâm tài chính phương Tây chi phối.
Chiến lược này đã bắt đầu thu hút sự chú ý từ khu vực. Một số quốc gia châu Á đang cân nhắc chuyển dự trữ vàng sang các kho liên kết với Trung Quốc. Campuchia, với 54 tấn vàng dự trữ, có thể trở thành một trong những bên đầu tiên tham gia.
Đáng chú ý, cú sập tháng 01 — khi vàng mất 9% và bạc lao dốc tới 26% chỉ trong một ngày — đã phơi bày mức độ đòn bẩy và đầu cơ trong hệ thống. Hàng loạt nhà đầu tư bị thanh lý, ETF vàng bị rút gần 1 tỷ USD, các sàn siết chặt ký quỹ.
Tuy nhiên, phía sau lớp sóng đầu cơ đó là một lực cầu vật chất gần như không suy chuyển. Chênh lệch giá vàng tại Thượng Hải duy trì mức premium 30–32 USD/ounce so với London ngay cả khi thị trường toàn cầu điều chỉnh mạnh. Trong bối cảnh lãi suất tiền gửi thấp và bất động sản mất sức hút, vàng tiếp tục là “két sắt” mặc định của các hộ gia đình.
Đáng chú ý, song song với thị trường vàng truyền thống, dòng tiền đầu cơ ngắn hạn cũng đang tìm đến các nền tảng giao dịch linh hoạt hơn như BingX, nơi nhà đầu tư có thể tiếp cận các sản phẩm phái sinh theo giá vàng hoặc các tài sản tương quan. Điều này phản ánh một xu hướng quen thuộc: khi biến động gia tăng, nhu cầu phòng hộ và giao dịch đòn bẩy thường song hành, tạo thêm lớp thanh khoản cho toàn bộ hệ sinh thái tài chính.
Nếu tỷ trọng vàng trong tài sản hộ gia đình Trung Quốc tăng từ 1% lên 5% như nhiều dự báo, quy mô dòng tiền có thể tái định hình hoàn toàn cán cân cung – cầu toàn cầu.
Lần này, Trung Quốc không chỉ là người mua vàng. Họ đang xây dựng cả hệ sinh thái để định giá vàng.
